FAQ / Veelgestelde vragen

Project

1. Hoe is het project rivier, boot, stad ontstaan en wat wil de gemeente hiermee bereiken?
Het project betreft de laatste fase van de herinrichting van de historische wijk het Hofkwartier. Het doel is om de bestaande verbindingen tussen het Dordrechts Museum, Cinema The Movies en Het Hof van Nederland een aantrekkelijk cultureel profiel te geven.

2. Wie is de opdrachtgever?
De opdrachtgever is het Dordrechts Museum (ook verantwoordelijk voor Kunst in de Openbare Ruimte).

3. Wat kost dit project eigenlijk?
De Gemeente Dordrecht draagt € 170.000,- bij. Om het totale kunstbudget te verhogen zijn aanvullende fondsen- en sponsoraanvragen gedaan. Op dit moment is het kunstbudget met de genereuze steun van landelijke fondsen als Mondriaanfonds, Prins Bernhard Cultuurfonds en BankGiro Loterijfonds verdubbeld. Er lopen nog aanvragen voor aanvullende financiering waarmee we het totale budget voor het project hopen te verhogen.


Event

  1. Worden de Museumstraat en omgeving afgesloten tijdens het event?
    Ja, maar het gebied blijft toegankelijk voor bestemmingsverkeer en hulpdiensten.
  2. Welke maatregelen treffen jullie met het oog op corona?
    Bij de organisatie van het event houden we rekening met de dan geldende coronamaatregelen.
  3. Hoe lang gaat het slepen van het schip door de straten duren?
    Het verslepen van het schip zal plaatsvinden op 9 oktober tussen 10.00 en 18.00. Aan het eind van de dag zullen we proosten op de goede afloop.
  4. Worden de brokstukken die het schip achterlaat meteen opgeruimd?
    De brokstukken zullen direct na afloop van het event gedocumenteerd worden en vervolgens overgebracht naar de studio van de kunstenaar om omgewerkt te worden tot sculpturen. De brokstukken zullen uiterlijk 10 oktober verwijderd zijn. De sculpturen worden in 2022 aangebracht langs de route.

Schip

  1. Waarom eerst een schip bouwen en dan kapot laten gaan?
    De vraag of het niet zonde is om het schip kapot te laten gaan is een logische. We willen vasthouden aan haar schoonheid. We vereenzelvigen ons met schepen: we geven ze namen, staren naar hun trage beweging over het water en we bewonderen hun kracht en constructie. Een schip dat vergaat heeft iets emotioneels en tragisch. Maar er zit ook schoonheid in destructie, omdat je daarin het moment van transformatie en het verlopen van de tijd ervaart.

    Kunst biedt ons handvatten waarmee we kunnen reflecteren op het leven. Elk schip heeft zijn doel, sommige vervoeren goederen, andere zijn pleziervaartuigen, in dit geval is het schip gebouwd om iets onmogelijks te doen en vertelt daarmee een verhaal. Een verhaal dat begint met de geschiedenis van Dordrecht en de verbinding met de binnenvaart, een verhaal dat wordt uitgedragen door de teams van vrijwilligers die het schip bouwen of door de smalle straatjes slepen. Een verhaal dat zijn sporen achterlaat in de houten romp terwijl het schip uit elkaar valt in de onmogelijke smalle straatjes. Een verhaal dat keer op keer wordt verteld door middel van de in brons gegoten fragmenten van een boot die zichtbaar zullen blijven langs de route.
  1. Waarom wordt het schip zwartgeblakerd?
    Het schip wordt gebouwd zoals schepen jaren geleden werden gebouwd. In de constructie zijn het oude ambacht en het mensenwerk te zien. Het schip wordt echter niet gebouwd om te varen, of om in één stuk te blijven. Het wordt gebouwd als kunstwerk. Met het zwartblakeren van het schip komt het los van zijn oorspronkelijke functie en wordt het een autonoom object, een kunstwerk.

    In elke fase van het project vieren we transformatie. De hele boomstammen die arriveerden voordat ze in planken werden gezaagd. Het uitsnijden van deze planken in een schip. De verkoling van het schip abstraheert het van zijn oorspronkelijke functie. De dramatische transformatie tijdens het evenement van het schip dat in fragmenten uiteenvalt. Het gieten van deze fragmenten tot bronzen sculpturen. In de sculpturen zullen al deze lagen van transformatie zich openbaren.

Hek

  1. Hoe oud is het hek/muur?
    De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft het gehele museumcomplex (inclusief hekwerk) aangemerkt als Rijksmonument. Het Agnietenklooster en het Heilige Geest- En Pesthuis werden in 1852 door gemeentearchitect G.N. Itz verbouwd tot Stads Geneeskundige Gesticht voor Krankzinnigen. In 1902-1904 werd het complex ingericht tot Gemeentemuseum. Het hekwerk dateert uit deze verbouwingsjaren.
  1. Welke (historische/monumentale) waarde heeft het hek?
    Waardering volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed:
  • Het museumcomplex, oorspronkelijk krankzinnigengesticht, is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische en cultuurhistorische waarde en vanwege de stedenbouwkundige waarde.
  • Het museumcomplex is van cultuurhistorisch belang vanwege de diverse bijzondere functies die het in de loop der eeuwen heeft gehad.
  • Het complex is van architectuurhistorisch belang als een goed voorbeeld van een voor de bouwtijd karakteristieke bouwstijl, als een representatief werk uit het oeuvre van de Dordtse gemeentearchitect G.N. Itz, en vanwege de afleesbaarheid van de bouwgeschiedenis.
  • Het museumcomplex heeft ensemblewaarde vanwege de visuele en functionele samenhang tussen de vleugels van het complex en het hekwerk. Het complex heeft stedenbouwkundige waarde als een monumentaal onderdeel van de beschermde historische binnenstad.
  • Het complex is tevens van belang vanwege de herkenbaarheid en de grote mate van gaafheid van het exterieur
  1. Waarom moet het schip nou per se door het hek breken?
    Het kunstwerk rivier, boot, stad kan enerzijds worden gezien als een vanitas, in zijn reflectie op de vergankelijkheid van het leven. Maar ook als een viering van wat mogelijk is door middel van collectieve inspanning. Het evenement waarbij het schip versleept wordt is een mythisch verhaal over een onmogelijke reis van een enorm schip door de smalle straten van het Hofkwartier. Dit verhaal wordt na het evenement naverteld door de sporen die het schip achterliet: een serie sculpturen in het Hofkwartier. Schrijvers denken lang na over de eerste zin van hun boek: het vertelt de lezer iets over de rest van het verhaal. Dat geldt ook voor de eerste sculptuur in de serie. Het is een samenvatting van de rest van het verhaal dat verderop in het Hofkwartier te zien is. Het schip dat door het hek breekt is een dramatisch gebaar: het lijkt gevaarlijk, spannend, tragisch. Maar zal in zijn praktische uitvoering niet gevaarlijk zijn. Het verhaal vertelt over de schoonheid van destructie. Het schip breekt met het oude om een nieuw verhaal te vertellen. De handeling van het oversteken van de drempel van het museum, de openbare ruimte in, is een symbolische daad van collectieve kracht.
  1. Wat is nou precies de bedoeling? Hoe komt het eruit te zien na het event?
    Tijdens het evenement breekt het schip door het (replica) hek uit de tuin van het Dordrechts Museum. Een belangrijk moment: het schip breekt los van zijn afzender en begint zijn eigen reis. De boeg van het schip breekt door een gedeelte van de tuinmuur en door het metalen hekwerk. Na afloop van het evenement worden de sporen van de doorbraak zorgvuldig gedocumenteerd door middel van 3D-fotografie.

    Met deze sporen en de eerder gemaakte simulatie van de breuk die het schip maakt, wordt een 3D-tekening gemaakt waarmee het bedrijf MeestersIn een nieuwe tuinmuur construeert. Vervolgens wordt het gat dat de boeg van het schip heeft geslagen uit de nieuwe muur gehouwen door middel van een robotarm. Boven de muur wordt weer een hekwerk geplaatst. Op de plek waar het schip door het hek brak, reflecteert de lengte van de nieuwe spijlen de vorm van de boeg. De langere spijlen vullen het gat in de gemetselde muur eronder op. Een afdruk van het schip is in de spijlen te zien. Precies daar waar het schip door de spijlen ging, worden deze vervangen door bronzen spijlen, die net wat dikker en van ander materiaal zijn.
  1. Hoe lang blijft het zo?
    Thomson heeft de opdracht gekregen een (semi-)permanente serie sculpturen te ontwerpen voor het Hofkwartier. Dit betekent dat de sculpturen meerdere jaren te zien zijn in de stad (met daarbij de kanttekening, dat indien noodzakelijk, de sculpturen kunnen worden verwijderd en de oude situatie kan worden hersteld). Thomson wil geen stroom van objecten afzetten in de overvolle publieke ruimte, maar ze inbedden in een verhaal dat door de gemeenschap wordt gedragen. Bij de bouw en het verplaatsen van het schip zijn zoveel mogelijk Dordtenaren betrokken en het proces is zo openbaar mogelijk geweest. De zeggingskracht van het kunstwerk wordt rijker wanneer het langer de kans krijgt om ingebed te raken in het stedelijke leven en wanneer het verhaal ervan (de oorsprong van de stad en het memorabele moment waarvan Dordtenaren deelgenoot of zelfs deelnemer waren) de kans krijgt om aan een nieuwe generatie te worden doorverteld. De Welstandscommissie en de Rijksdienst Cultureel Erfgoed doen binnenkort een uitspraak over de instandhoudingstermijn.
  1. Blijven er (zichtbare) sporen achter als het hek weer in oude luister wordt hersteld?
    Het hekwerk wordt langzaam gedemonteerd en van boven naar beneden uitgenomen, waarbij al het materiaal behouden blijft en wordt opgeslagen; de omkeerbaarheid is ook een voorwaarde geweest voor de welstandscommissie en de RCE. De werkzaamheden worden verricht door een specialistisch, gecertificeerd bedrijf dat o.a. veel (vervangende) restauraties aan natuurstenen (architectonische) objecten uitvoert. Er is geen enkel risico op onherstelbare schade, en een zeer beperkt risico op schade die bij het terugplaatsen van het hek na de afgesproken termijn wordt aangeheeld. Te denken valt o.a. aan al bestaande schade door verwering die bij de werkzaamheden aan het licht komt.

Speelplaats Augustijnenkamp

  1. Wat gebeurt er met het speelplaatsje?
    Vanuit de gemeente is de wens uitgesproken het speelplaatsje aan de Augustijnenkamp te vernieuwen. Hiervoor zijn gesprekken gaande met meerdere partijen. Edward Clydesdale Thomson is bij dit proces betrokken en gevraagd na te denken over een ontwerp voor het nieuwe speeltoestel. De gesprekken bevinden zich nog in de verkennende fase. Als wordt besloten dat één van de sculpturen onderdeel wordt van het speelplaatsje dan zal dat alleen doorgang vinden wanneer de sculptuur een verbetering vormt voor de speelomgeving van de kinderen. Zo worden twee vliegen in één klap geslagen: het speelplaatsje ondergaat een noodzakelijke vernieuwing en wordt tegelijkertijd onderdeel van de sculpturenserie binnen het project rivier, boot stad.
  2. Worden daar speeltoestellen verwijderd?
    De gesprekken over de renovatie van het speelplaatsje bevinden zich nog in een te vroeg stadium om hierover uitspraken te doen. Het is niet de wens van de gemeente om het speelplaatsje te verwijderen. Wel wordt overwogen om de speelobjecten te renoveren of vervangen. Wanneer een sculptuur onderdeel wordt van het speelplaatsje zal het zijn in de vorm van een speelobject dat bijdraagt aan het speelplezier van de kinderen.
  3. Hoe lang duurt dit?
    De sculpturen worden in de loop van 2022 opgeleverd. Omdat er bij het speeltoestel meerdere partijen betrokken zijn, kan de oplevering van het speeltoestel wat meer tijd in beslag nemen dan de overige sculpturen.
  4. Is dat ‘kunst-speelobject’ wel veilig genoeg?
    Speelobjecten moeten vanzelfsprekend voldoen aan de geldende Europese regelgeving rondom speeltoestellen. Hiermee wordt bij het ontwerpen rekening gehouden en waar nodig wordt expertise ingeschakeld. Het nieuwe speelobject krijgt een meer bijzondere vorm dan de standaard speelobjecten, maar voldoet aan de Europese regelgeving en daarmee aan de veiligheidsstandaarden.
  5. Hebben omwonenden hier nog inspraak in?
    Wanneer de plannen voor het speelplaatsje een concretere vorm hebben aangenomen, worden deze aan de omwonenden gepresenteerd en wordt hen gevraagd om hierop te reageren. Het is van belang dat de sculptuur een verbetering oplevert ten opzichte van de huidige situatie. Feedback van de gebruikers en omwonenden van het speelplaatsje is daarom te zijner tijd zeer gewenst.

Geld

  1. Wat kost het om het hek te demonteren, op te slaan en terug te plaatsen?
    Het uitruilen is volledig opgenomen in de begroting en dekking van het kunstproject, dat behalve door de gemeente wordt bekostigd door nationale cultuurfondsen als het Mondriaan Fonds. Het uitnemen van het bestaande deel van het hek is begroot op 10.333 euro, het (stenen en bronzen) hekwerk dat vervolgens wordt ingepast op 13.500 euro. Het terugplaatsen van het hek is ingeschat op 10.000 euro.
  1. Ik zie liever dat ons belastinggeld gaat naar armoedebestrijding, de zorg of het onderwijs. Dit is toch kapitaalvernietiging?
    De gemeente geeft geld uit op vele terreinen. Van aanleg en onderhoud van wegen tot jeugdzorg, van sport tot riolering, van werkgelegenheid tot onderwijs. De gemeente hecht ook belang aan cultuur in de stad. Dat gaat in de vorm van subsidie naar instellingen als Kunstmin en Dordrechts Museum, naar culturele educatie, maar ook naar kunst in de openbare ruimte. Een van de beleidswensen van de Gemeente Dordrecht is om door middel van kunst de kwaliteit van de openbare ruimte te verbeteren en de belevingswaarde van de gebouwde omgeving te verhogen.

Verantwoordelijkheid

  1. Is hier toestemming voor?
    Het kunstproject rivier, boot, stad is één van de laatste onderdelen van het programma Hofkwartier. De gemeenteraad heeft met dit programma ingestemd en er geld voor beschikbaar gesteld. Voor het vervangen van een deel van de tuinmuur is een omgevingsvergunning vereist, omdat er wat aan een rijksmonument verandert. De aanvraag voor de vergunning is ingediend.
  1. Wie geeft die toestemming?
    Het verlenen van een omgevingsvergunning is aan het college van burgemeester en wethouders. De uitvoering van de vergunningsprocedure loopt via de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid. Onderdeel van de procedure is een advies van de Welstands- en monumentencommissie en van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE).
  1. Wat vindt de wethouder hiervan?
    De wethouder heeft ingestemd met het kunstproject rivier, boot, stad. Voor de omgevingsvergunning voor de ingreep bij de tuinmuur wacht hij het advies van de Welstands- en monumentencommissie en de RCE af.
  1. Wat vindt de gemeenteraad hiervan?
    De gemeenteraad heeft ingestemd met het programma Hofkwartier. De uitvoering ligt bij het college. De gemeenteraad heeft niet over de inhoud van dit kunstproject gesproken. Inmiddels heeft één fractie (de VVD) wel schriftelijke vragen gesteld over het project. Burgemeester en wethouders zullen deze vragen beantwoorden.
  1. Ik mag nog geen spijker in mijn monumentale pand slaan… Waarom mag dit wel?
    Elke ingreep aan een monument waarvoor een vergunning nodig is wordt voorgelegd aan de Welstands- en monumentencommissie. Die laat zich daarbij adviseren door het team Monumentenzorg en Archeologie van de gemeente. Dordrecht is zuinig op de 2000 Rijks- en gemeentelijke monumenten in de stad. Dat betekent niet dat er nooit wat aan verbouwd mag worden. De afgelopen jaren zijn er bijzondere verbouwingen geweest aan onder meer Energiehuis, gebouw De Holland en Kunstmin. Eén van de afwegingen bij verbouwingen is of de ingreep later terug te draaien is, zodat de oorspronkelijke toestand kan worden hersteld. Bij de tuinmuur is dat duidelijk het geval: de originele muur wordt opgeslagen in het depot.

Politiek

  1. Komt de wethouder terug van vakantie om uitleg te geven?
    De uitleg is te vinden op deze website. Voor de omgevingsvergunning voor de ingreep bij de tuinmuur wacht hij het advies van de Welstands- en monumentencommissie en de RCE af.
  1. Komt de gemeenteraad hiervoor eerder bijeen?
    Dat is aan de gemeenteraad. Het verlenen van een omgevingsvergunning is geen bevoegdheid van de gemeenteraad, maar de raad kan elk onderwerp bespreken.
  1. Is dit de ‘erfenis’ van Piet Sleeking? Gat in Visbrug ging niet door. Drukt hij hier zijn zin door?
    Het project rivier, boot, stad heeft niets met de Visbrug te maken. Het plan voor de Visbrug kreeg een negatief advies van de RCE. Voor de omgevingsvergunning voor de ingreep bij de tuinmuur wacht hij het advies van de Welstands- en monumentencommissie en de RCE af.
  1. Wat doet de gemeente/Museum met de 2 petities? Er zijn zoveel mensen op tegen. Hoe gaan jullie hiermee om?
    Het gebeurt wel vaker dat kunst in de openbare ruimte veel reacties oproept, zie bijvoorbeeld het beeld van Willem van Oranje. Voor het project rivier, boot, stad is een zorgvuldig participatietraject doorlopen. We constateren dat pas in een heel laat stadium deze weerstandsreacties komen. Het is aan het college van burgemeester en wethouders om te bezien wat het met de reacties uit de stad doet.